سریال فوق لیسانسه ها Foghe lisanseha

گاهی اوقات گذار از دوران لیسانس به مقاطع بالاتر، نه نشانه‌ای از بلوغ، که تمدید بحران‌های جوانی در قالبی جدید است! سروش صحت در ایستگاه سوم روایت خود از زندگی سه جوان آس و پاس، این بار با سریال فوق لیسانسه ها بازگشته است تا نشان دهد دغدغه‌هایی چون اشتغال، ازدواج و هویت، با گرفتن یک مدرک دانشگاهی رنگ نمی‌بازند. اثری که تلاش می‌کند با زبانی طنز، تلخی‌های جامعه مدرن را قابل‌تحمل کند.

سریال فوق لیسانسه ها (Foghe Lisanseha)؛ کمدی موقعیت و توهم ازدواج حبیب با هر «سلام»!

مجموعه تلویزیونی «فوق لیسانسه ها» به عنوان فصل سوم و دنباله منطقی درام پرمخاطب پیشین خود، پاییز ۱۳۹۸ مهمان خانه‌های مخاطبان شد. این طنز موقعیت به کارگردانی سروش صحت و قلم مشترک او با ایمان صفایی، در ۲۸ قسمت روی آنتن رفت و تلاش کرد تا موفقیت‌های گذشته را تکرار کند. اثری که با تکیه بر کاراکترهای آشنا و تثبیت‌شده‌اش، نقب عمیق‌تری به لایه‌های زیرین زندگی جوانان ایرانی در دهه نود شمسی زد.

آنچه این روایت تلویزیونی را از سایر ساخته‌های هم‌رده متمایز می‌کند، جنس کمدی ابزورد و خاص خالق آن است. صحت در این مجموعه از فرمول‌های کلاسیک فاصله‌گرفته و به نوعی از فضاسازی‌های فانتزی و ساختارشکنی‌های روایی روی آورده است. حضور بازیگرانی چون هوتن شکیبا، امیرحسین رستمی، امیر کاظمی، بیژن بنفشه‌خواه، کاظم سیاحی و زنده‌یاد عزت‌الله مهرآوران، ترکیب برنده‌ای (شیمی موفق) را ساخت که حتی در لحظات افت ریتم فیلمنامه، توانستند بار جذابیت اثر را به دوش بکشند.

سه تفنگدار در جستجوی پایان‌نامه و عشق؛ قصه از چه قرار است؟

پیرنگ اصلی داستان همچنان حول محور زندگی سه رفیق صمیمی یعنی «حبیب»، «مسعود» و «مازیار» می‌چرخد که حالا تصمیم گرفته‌اند با ورود به مقطع کارشناسی ارشد، گره‌های زندگی‌شان را باز کنند؛ غافل از اینکه تحصیلات تکمیلی تنها گره‌ها را کورتر کرده است!

مسعود که به تازگی با ترانه ازدواج کرده و طعم پدر شدن را چشیده، زیر بار فشار مالی و استرس‌های پایان‌نامه کمر خم کرده است؛ دست‌وپا زدنی کمیک در گرداب مشکلات اقتصادی که از منظر خلق طنزِ تلخ اجتماعی، تداعی‌کننده همان کشمکش‌های بی‌پایان برای حفظ آبرو و عبور از بحران بدهی‌ها در سریال نون خ است. مازیار، دانشجوی نخبه تاریخ، همچنان درگیر ایده درآمدزایی، رسیدن به عشقش «شادی» و البته مراقبت از پدرش «رحیم» است که با وسوسه بازگشت به اعتیاد دست و پنجه نرم می‌کند.

در این میان، موتور محرک کمدی داستان همچنان «حبیب» است؛ پسر یک گاودار ثروتمند و تازه‌به‌دوران‌رسیده که مادرش را از دست داده و با کت‌وشلوارهای قهوه‌ای و ناموزونش، بی‌وقفه در جستجوی نیمه گمشده خود می‌دود. خرده‌روایت‌ها زمانی پیچیده‌تر و کمیک‌تر می‌شوند که آقای مهاجر (پدرزن مسعود) در پی تجدید فراش است و از سوی دیگر، یک عشق غیرمنتظره میان عباس نقوی و مامان‌خانم شکل می‌گیرد که با مخالفت‌های سرسختانه حبیب و رحیم روبه‌رو می‌شود.

هنرپیشه ها و نقش پردازان

نقد سریال فوق لیسانسه ها؛ مرز باریک میان یک کمدی آوانگارد و هجویه‌ای کش‌دار

مواجهه با ساخته‌های سروش صحت، همواره با تقابل آرای مخاطبان همراه بوده است. فصل سوم لیسانسه‌ها نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ مجموعه‌ای که برای عده‌ای حکم یک داروی نشاط‌آور در روزهای پردغدغه را داشت و برای گروهی دیگر، نمادی از فقر ایده‌پردازی به شمار می‌رفت. در ادامه به کالبدشکافی دقیق این اثر از زوایای مختلف می‌پردازیم.

شخصیت‌های تخت اما ماندگار؛ درخشش بلامنازع هوتن شکیبا

یکی از ویژگی‌های بارز این مجموعه، استفاده از تیپ-شخصیت‌های تخت اما به شدت کاریزماتیک است. کاراکترهایی که هرکدام نماینده یک قشر اجتماعی هستند؛ از مدرس روان‌شناسی زرد (با بازی بیژن بنفشه‌خواه) تا معتادی در کشاکش ترک (کاظم سیاحی). اما ستاره بی‌چون‌وچرای این میدان، هوتن شکیبا است. او با درک عمیق از پرداخت کاراکتر «حبیب»، تن صدای خاص و زبان بدن دست‌پاچه، کندذهنی و ناآشنایی او با قواعد مدرن را به شیرین‌ترین شکل ممکن به تصویر کشید.

ریتم و تمپو، پاشنه آشیل روایت؛ وقتی قصه کم می‌آورد

از منظر ساختار فیلمنامه، این فصل در مقایسه با آثار قبلی کارگردان نظیر «ساختمان پزشکان» و «پژمان» (که از حضور نویسنده‌ای چون پیمان قاسم‌خانی بهره می‌بردند)، دچار افت ملموسی شده است. حجم کم قصه در برابر زمان طولانی پخش، باعث خلق سکانس‌های کش‌دار و خسته‌کننده‌ای شده که با ذات یک طنز روتین شبانه در تضاد است. کارگردان تلاش کرده این خلأ را با دابسمش‌ها و تکنیک شکستن دیوار چهارم پر کند، اما این تمهیدات گاهی به جای خلق موقعیت کمدی، به مرز لودگی و تکرار می‌رسند.

تقابل آرا؛ از قهقهه‌های از ته دل تا انتقاد به تکرار

بازخورد تماشاگران به این اثر تلویزیونی، طیف وسیعی از احساسات را در بر می‌گیرد. موافقان، فرمت ساختارشکنانه و لحن ساده آن را می‌ستایند و معتقدند در برهه‌ای که آنتن پر از ملودرام‌های تلخ است، تماشای حماقت‌های شیرین حبیب، مانند یک «برف‌پاک‌کن» عمل می‌کند که شاید باران غم را بند نیاورد، اما مسیر حرکت را روشن می‌کند. در نقطه مقابل، منتقدان به شدت از شوخی‌های تکراری، لوکیشن‌های محدود (مانند سکانس‌های طولانی بیمارستان) و دست‌کم گرفتن شعور مخاطب گلایه دارند.

حواشی، افتخارات و ناگفته‌های سریال

پیرامون ساخت و پخش این مجموعه پرمخاطب، اتفاقات و حاشیه‌های جالبی شکل گرفت که مرور آن‌ها خالی از لطف نیست:

• وفاداری شکیبا پس از سیمرغ: یکی از نکات قابل تحسین، حضور هوتن شکیبا در این فصل بود. او که پس از فصل‌های قبلی، با فیلم «شبی که ماه کامل شد» به سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد دست یافته بود، با وجود پیشنهادات سینمایی متعدد، به تلویزیون بازگشت تا وفاداری‌اش را به نقشی که باعث شهرتش شد ثابت کند.
• انتقاد به قبح‌شکنی اعتیاد: نمایش صریح وسوسه‌های مصرف مواد مخدر توسط کاراکتر «رحیم»، واکنش‌های تندی را در پی داشت. برخی از تحلیل‌گران رسانه این نوع روایت را به جای آسیب‌شناسی، نوعی تبلیغ و قبح‌زدایی از مسئله اعتیاد دانستند.
• شوخی با ادامه ساخت مجموعه: با توجه به روند طولانی شدن لیسانسه ها، هم در فضای داستان و هم در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی، شوخی‌های فراوانی مبنی بر ساخت فصل‌های بعدی با نام «دکتراها» یا «پست‌دکتراها» شکل گرفت!
• فقدان داستان مرکزی قوی: بسیاری از کارشناسان، دلیل افت کیفی این فصل را اتکای بیش از حد تیم سازنده به محبوبیت کاراکترها و بی‌توجهی به خلق یک خط داستانی پرکشش و منسجم عنوان کردند.

جوایز و افتخارات فصل ۳ لیسانسه ها

جمع‌بندی

در نهایت، فوق لیسانسه ها یک کمدی سلیقه‌ای است. اگر به دنبال روایتی پیچیده، داستانی پر افت‌وخیز و پیام‌های عمیق هستید، احتمالاً این مجموعه شما را ناامید خواهد کرد. اما اگر می‌خواهید پس از یک روز کاری خسته‌کننده، بدون درگیری ذهنی به تماشای موقعیت‌های ابزورد، دیالوگ‌های پینگ‌پنگی و نقش‌آفرینی‌های درخشان (به‌ویژه کاراکتر حبیب) بنشینید، این اثر می‌تواند لبخند را مهمان لب‌های شما کند.

تجربه تماشای این سریال نشان داد که تکیه صرف بر موفقیت فصول گذشته و شیرینی بازیگران، برای نگه داشتن مخاطبِ باهوش امروزی کافی نیست. شما درباره این مجموعه چه فکر می‌کنید؟ آیا جنس کمدی سروش صحت و بازی تیم بازیگری توانست رضایت شما را جلب کند یا با منتقدان هم‌نظر هستید؟ نظرات و نقدهای خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما و دیگر کاربران «پخش فیلم» به اشتراک بگذارید.