سریال گذر از رنج ها Gozar Az Ranjha

هنگامی که دختری بی‌مادر در دل مناسبات خشن ارباب‌ورعیتی متولد می‌شود، سرنوشت او با ایستادگی در برابر امواج سهمگین زمانه گره می‌خورد؛ سریال گذر از رنج‌ها روایتی عمیق و حماسی از زیست زنانه، رنج‌های جانکاه و دگرگونی‌های پهنه گیلان است.

فیلم گذر از رنج ها (Gozar Az Ranjha)؛ ایستادگی «دنیا» در برهه های سرنوشت ساز ایران

در میان آثار تلویزیونی که دست روی تقابل مناسبات سنتی و دگرگونی‌های اجتماعی می‌‌گذارند، اثر فریدون حسن‌پور جایگاهی متمایز دارد. سریال گذر از رنج‌ها به نویسندگی و کارگردانی فریدون حسن‌پور و تهیه‌کنندگی علی لدنی، مجموعه‌ای درام و تاریخی در ۳۷ قسمت ۴۵ دقیقه‌ای است که زمستان ۱۳۹۳ از شبکه یک سیما پخش گردید. نگارش فیلم‌نامه این اثر که نزدیک به سه سال به طول انجامید، تلاش دارد گذر زمان را از دهه سی تا اواخر دهه شصت شمسی در بستر سرنوشت یک زن به تصویر بکشد.

داستان با محوریت شخصیت «دنیا» شکل می‌گیرد؛ زنی که ولادتش با تلخی فقدان مادر هم‌زمان شده و زیست او در سایه تهیدستی پدر و سرپرستی عمه‌ای کهنسال آغاز می‌شود. حسن‌پور با بهره‌گیری از جغرافیا و سرسبزی اقلیم شمال ایران، کشاکش‌های طبقاتی، مواجهه ارباب و رعیت و بیداری تدریجی افکار عمومی را در کنار افت‌ونخیزهای زندگی شخصی دنیا قرار داده است.

تمرکز فیلم‌‌نامه بر ایستادگی و خوداتکایی زنانه در برابر اجبارهای محیطی، جنس متفاوتی از روایت‌های خانوادگی را پدید آورده است. این مجموعه با گذر از دوره‌های مختلف تاریخی، سیر تغییر باورهای جامعه روستایی و گسست از مناسبات خانخانی را در قالبی قصه‌گو بازتاب می‌دهد.

از آوار بی‌مادری تا طوفان اجبار؛ سرگذشت دنیای استوار در خلوت گیلان

سرآغاز قصه با میلاد دنیا در سخت‌ترین شرایط ممکن رقم می‌خورد؛ لحظه‌ای که جان سپردن مادر، سایه‌ای از تنهایی بر سر نوزاد می‌افکند. دنیا در سایه تنگدستی پدر رشد می‌کند و در جوانی برای تامین معاش، ناچار به خدمتکاری در خانه مهندسی غیربومی می‌شود. در شرایطی که او تازه سواد آموخته و جوانه‌های نخستین عاطفه در وجودش شکل گرفته، مناسبات زورگویانه منطقه او را مجبور به ازدواج با پسر خان می‌کند تا فرزندی برای این خانواده اربابی به دنیا آورد.

مرگ ناگهانی پسر خان، ورق را در زندگی او برمی‌گرداند. دنیا پس از عبور از طوفان‌های بسیار، سرانجام امکان همراهی با آموزگار مورد علاقه‌اش را پیدا می‌کند، اما تقدیر روزگار با مبتلا ساختن همسرش به بیماری درمان‌‌ناپذیر، بار دیگر او را در برابر آزمونی سخت قرار می‌دهد؛ گره خوردن دوباره سرنوشت با حس ندامت و تاوان‌های ناخواسته که فضای دراماتیک سریال در کنار پروانه ها را نیز در محاصره خود قرار داده بود. با این حال، دنیا با پذیرش تمامی این تلخی‌ها و نبردهای پی‌‌درپی با تقدیر، مسیرش را به سوی استقلال و حفظ کرامت فردی ادامه می‌دهد.

هنرپیشه ها و نقش پردازان

نقد سریال گذر از رنج ها؛ سنجش ساختار قصه‌گویی، قاب‌های بصری و بازنمایی تاریخ

مجموعه گذر از رنج‌ها پس از پخش، با بازخوردهای متعددی از سوی منتقدان، کارشناسان رسانه و تماشاگران مواجه شد. گرچه قدرت قصه‌گویی اثر و خلق قاب‌های زیبا تمجید شد، اما نحوه مواجهه فیلم‌نامه با بسترهای سیاسی-اجتماعی و ریتم داستانی مورد نقد قرار گرفت.

قدرت قصه‌گویی کلاسیک و دکورهای کارت‌پستالی

یکی از برجسته‌ترین نقاط قوت سریال، پایبندی به الگوی روایت کلاسیک و خطی است که از همان ابتدا مخاطب را با خود همراه می‌سازد. از سوی دیگر، علاقه فریدون حسن‌پور به طبیعت گیلان سبب شد تا اکثر صحنه‌ها با قاب‌بندی‌های چشم‌نواز و مناظر سرسبز آراسته شوند. با این وجود، برخی منتقدان معتقدند غلبه عناصر بصری زیبا در بخش‌هایی از کار، حواس بیننده را از هسته اصلی درام و خط داستانی پرت کرده است.

افت ریتم و مواجهه سطحی با تحولات سیاسی

در بخش تحلیل ساختار، ریتم تند قسمت‌های ابتدایی با ورود دنیا به منزل مهندس دچار کندی مشهودی می‌شود و وجود برخی داستانک‌های فرعی، کارکردی جز طولانی ساختن روایت پیدا نمی‌کند. علاوه بر این، نقد جدی‌تری که به اثر وارد شده، کم‌توجهی به عمق حوادث تاریخی دهه چهل و پنجاه است؛ جایی که دغدغه‌ها و مبارزات سیاسی آن دوران در حد دیالوگ‌های شعارگونه یا نمایش نمایشگاهی از بازجویی‌های ساواک تقلیل یافته و واقعیت‌های سخت مبارزه با فساد و استبداد را به‌درستی بازنمایی نمی‌کند.

ترکیب بازیگران و هدایت چهره‌های جدید

انتخاب یک چهره ناشناخته برای نقش «دنیا» ریسک بزرگی برای کارگردان بود، اما شیوا طاهری توانست رنج درونی و پختگی تدریجی این زن را به شکلی قابل‌قبول ایفا کند. در کنار او، حضور بازیگران باسابقه و آشنایی چون پژمان بازغی، بابک نوری، پیام دهکردی، جعفری دهقان و ماه چهره خلیلی، تنوع متناسبی به بافت انسانی سریال بخشید.

حواشی، افتخارات و نکات برجسته تولید سریال گذر از رنج ها

• فرآیند نگارش سه‌ساله: فریدون حسن‌پور برای تکمیل سناریو و بازنویسی جزئیات داستانی، نزدیک به ۳ سال زمان صرف کرد.
• تصویربرداری کامل در لوکیشن‌های طبیعی: تمامی صحنه‌های مربوط به روستا و خان‌ها در مناطق دیلمان، سیاهکل و جاده‌های کوهستانی گیلان ضبط گردید.
• طراحی اسم نمادین: انتخاب نام «دنیا» برای شخصیت اصلی، رویکردی استعاری برای نشان دادن دختری بود که باید تمام مصائب روزگار را به دوش بکشد.
• بازتاب مناسبات ارباب و رعیتی: اثر تلاش کرد سازوکار قدرت خوانین در مناطق شمالی را در دهه سی و چهل به تصویر بکشد.

جمع بندی

سریال گذر از رنج ها مجموعه‌ای درام، تاریخی و پرفرازونشیب است که با مرور سه دهه از زندگی زنی رنج‌دیده، مفهوم پایداری در برابر سختی‌های روزگار را به نمایش می‌گذارد. روان بودن روایت و طبیعت باشکوه شمال ایران، این اثر را به گزینه‌ای سرگرم‌کننده برای علاقه‌مندان به درام‌های اقلیمی تبدیل کرده است.

اگر به داستان‌های تاریخی با محوریت زندگی زنان و قصه‌های مرتبط با مناسبات قدیم علاقه دارید، تماشای این اثر خالی از لطف نیست. شما می‌توانید تمامی قسمت‌های سریال تاریخی گذر از رنج ها را با بالاترین کیفیت از وب‌سایت ما دانلود کرده یا به صورت آنلاین تماشا کنید. حتماً دیدگاه‌ها و نظرات خود را درباره سیر داستانی و کیفیت ساخت این مجموعه در بخش نظرات با ما درمیان بگذارید.