سریال ششمین نفر Sheshomin Nafar

مرگ مشکوک پدر ادیب و حذف شدن یکی یکی اعضای گروه، نقطه آغاز معمایی پیچیده برای سرگرد ادیب آسایش است؛ قتلی مرموز که نه‌تنها پای برادر همسرش را به راهروهای تاریک ساواک می‌کشاند، بلکه پرده از راز یک شبکه پنهان و حضور خطرناک یک جاسوس نفوذی برمی‌دارد.

سریال ششمین نفر (Sheshomin Nafar)؛ سایه ساواک، نقاب جاسوس و دوئل ادیب با غریب

تلویزیون ایران در بهمن ماه ۱۳۹۰ میزبان مجموعه‌ای بود که با تلفیق عناصر سیاسی و امنیتی، تماشاگران را به دل سال‌های پیش از انقلاب برد. سریال ششمین نفر به کارگردانی بهمن گودرزی و تهیه‌کنندگی کامبیز کاشفی، در ۱۳ قسمت ۳۰ دقیقه‌ای روی آنتن شبکه سه رفت و تلاش کرد با بهره‌گیری از فضاسازی‌های تاریخی، داستانی پررمزوراز را روایت کند.

نگارش فیلم‌نامه این اثر بر عهده علی دلگشایی، علی دادرس و امین بهروزی بوده که بر اساس طرحی از سوسن و بیژن موسوی‌کاشانی شکل گرفته است. استفاده از بازیگرانی چون پولاد کیمیایی، نرگس محمدی، رحیم نوروزی و کامبیز تفتی، بستری مناسب برای پیشبرد این درام جنایی فراهم ساخت تا مخاطب با فضایی متفاوت در مناسبت‌های تلویزیونی روبه‌رو شود.

رمزگشایی از مرگ مشکوک تا از هم پاشیدن یک گروه انقلابی

ماجرا با ترور مشکوک یک افسر ارشد ارتش آغاز می‌شود؛ رویدادی که به شکلی ناخواسته پای داوود، برادر همسر سرگرد آسایش را به اتهام این جنایت وسط می‌کشد. سرگرد آسایش که درگیر اثبات حقیقت است، به مرور متوجه می‌شود این پرونده فراتر از یک تسویه حساب شخصی است و ریشه‌های آن به یک گروه مخفی شش نفره از مبارزان گره خورده است.

راز اصلی زمانی سر باز می‌کند که سایه سنگین نفوذ یک خائن درون‌گروهی نمایان می‌شود و هر لحظه احتمال فروپاشی این تشکل زیرزمینی توسط نیروهای امنیتی وجود دارد؛ فضایی آکنده از بی‌اعتمادی و دسیسه‌های پنهان که با حضور یک جاسوس مخرب، مخاطب را ناخودآگاه به یاد ویرانی زندگی ژوبین و سرنوشت تاریک او در سریال وفا می‌اندازد.

هنرپیشه ها و نقش پردازان

نقد سریال ششمین نفر؛ میان فرم پلیسی و سطح‌نگری تاریخی

بازسازی فضای سیاسی دهه پنجاه خورشیدی در قاب تصویر همیشه با انتظارات بالایی همراه است. اثر بهمن گودرزی با تکیه بر فرمول‌های ژانر حادثه‌ای توانست ریتم مناسبی برای جذب مخاطب ایجاد کند، اما از نگاه منتقدان در لایه‌های تحلیلی و ریشه‌یابی فکری رخدادهای آن دوران با کمبودهایی مواجه بود.

ساختار روایی و همکاری گروهی در نگارش

یکی از ویژگی‌های قابل توجه این مجموعه، اتکا به خرد جمعی نویسندگان در شکل‌گیری متن بود؛ روشی که برخلاف سنت سنتی نگارش انفرادی در تلویزیون، توانست تعلیق‌های لازم را زنده نگه دارد. با این وجود، تحلیل‌گرانی مانند محمدتقی فهیم معتقدند آثار مناسبتی تلویزیون گاه به جای شکافتن لایه‌های عمیق فکری و تبیین علل شکل‌گیری جریان‌های اجتماعی، بیشتر روی تعقیب‌وگریزهای سطحی متمرکز می‌شوند و از ارائه یک تحلیل جامع تاریخی فاصله می‌گیرند.

فضاسازی بصری و هدایت بازیگران

مدیریت تصویربرداری محمد افسری با بهره‌گیری از تکنیک‌های خاص قاب‌بندی، توانست تا حد زیادی محدودیت‌های لوکیشن‌های تهران سال ۹۰ را بپوشاند و تداعی‌گر فضای بصری دهه ۵۰ باشد. همچنین بازی درونی و متفاوت رحیم نوروزی در نقش عناصر امنیتی، تلاش متمایزی برای دوری از کلیشه‌های مرسوم ضدقهرمانان تلویزیونی به شمار می‌رفت.

حواشی، افتخارات و نکات برجسته تولید فیلم

• حوادث پشت صحنه: ثبت سکانس‌های فرار و پریدن کامران تفتی از روی دیوارهای قدیمی با آسیب‌دیدگی‌های جزئی این بازیگر همراه شد که چالش‌های تولید میدانی را افزایش داد.
• پروسه دشوار انتخاب بازیگر: کامران تفتی در ابتدا به دلیل تداخل پروژه‌های کاری نتوانست دعوت اولیه سازندگان را بپذیرد، اما پس از گذشت دو هفته از شروع تصویربرداری به گروه پیوست.
• بازسازی پرهزینه المان‌های دهه ۵۰: تیم تدارکات و طراحی صحنه مجبور شدند برای حفظ اصالت بصری اثر، تمامی اکسسوری‌ها، لباس‌ها و حتی خودروهای قدیمی را با هزینه‌های سنگین آماده‌سازی کنند.
• پیوستگی فنی با آثار موفق پیشین: حضور محمد افسری به عنوان مدیر تصویربرداری، اشتراک ساختاری محسوسی میان این اثر و سریال موفق «ارمغان تاریکی» ایجاد کرد.

جمع‌بندی؛ جاسوس در تشکیلات انقلابی و مرگ های مشکوک

ششمین نفر با تمام نقاط قوت در ریتم و بازیگری و برخی ضعف‌ها در تحلیل‌های تاریخی، اثری قابل قبول در کارنامه سریال‌های مناسبتی دهه نود به شمار می‌رود که تلاشی محترم برای بازخوانی روزهای التهاب و مبارزه محسوب می‌شود.

برای دریافت و تماشای تمامی قسمت‌های این سریال با کیفیت بالا و اینترنت نیم‌بها، می‌توانید از لینک‌های مستقیم سایت پخش فیلم در انتهای صفحه استفاده کنید. نظر شما درباره نحوه به تصویر کشیدن وقایع تاریخی در سریال‌های تلویزیونی چیست؟