در اوج خفقان خلافت عباسی و تخریب کینهتوزانه بارگاه کربلا، «عبدالعظیم حسنی»، یار معتمد امام هادی (ع)، در لیست سیاه حکومت قرار میگیرد. او با اشاره مستقیم امام، هجرتی مخفیانه و پرچالش را از میان حلقههای امنیتی دشمن آغاز میکند تا از این تعقیب و گریز مرگبار جان به در برده و در شهر باستانی ری پناه بگیرد.
در دل تاریکی و خفقان قرن سوم هجری، زمانی که شمشیرهای خلافت عباسی برای خاموش کردن صدای حقیقت از نیام کشیده شدهاند، یک مرد تن به هجرتی پرمخاطره میدهد. «مسافر ری» تنها یک روایت تاریخی نیست؛ بلکه روایتی پرالتهاب از یک تعقیب و گریز نفسگیر در مسیر عراق تا قلب ایران است. جایی که داوود میرباقری با تکیه بر دیالوگهای حماسی خود و هنرنمایی درخشان داریوش ارجمند در کنار قامت استوار جمشید هاشمپور، تماشاگر را با خود همراه میکند تا تقابل ابدی ایمان و قدرت را در یکی از ملتهبترین برهههای تاریخ به تصویر بکشد.
سینمای تاریخی و مذهبی ایران همواره بستر خلق آثاری بوده است که تلاش کردهاند پیوندی عمیق میان باورهای قلبی مخاطب و دراماتورژی سینمایی ایجاد کنند. در این میان، فیلم «مسافر ری» به کارگردانی و نویسندگی داوود میرباقری، محصول سال ۱۳۷۹، یکی از شاخصترین تجربههای این ژانر محسوب میشود. میرباقری که تبحر خود را در دیالوگنویسیهای فاخر و خلق فضاهای ملتهب تاریخی بارها ثابت کرده است، در سومین تجربه سینمایی خود پس از «آدمبرفی» و «ساحره»، سراغ برههای حساس از تاریخ اسلام رفت و اثری را خلق کرد که بعدها در قالب یک مینیسریال پنج قسمتی نیز در حافظه دیداری مخاطبان تلویزیون ماندگار شد.
این اثر با تهیهکنندگی منوچهر محمدی و بهرهگیری از یک تیم بازیگری پرستاره نظیر داریوش ارجمند، محمدرضا شریفینیا، جمشید هاشمپور و ویشکا آسایش، تلاش میکند تا لایههای پنهان یک سفر پرمخاطره را به تصویر بکشد. اثری که نه تنها یک روایت زندگینامهای از شخصیتی برجسته است، بلکه تابلویی از تقابل خیر و شر، تعقیب و گریزهای نفسگیر و نمایش ارادت تاریخی ایرانیان به خاندان پیامبر (ص) را پیش روی چشمان تماشاگر قرار میدهد.
داستان فیلم در التهابات قرن سوم هجری خورشیدی خیمه میزند؛ دورانی که سایه سنگین خلافت عباسی بر سرتاسر سرزمینهای اسلامی سنگینی میکند. پس از صدور فرمان ویرانسازی بارگاه امام حسین (ع) در کربلا توسط عمال خلیفه دهم عباسی، خفقان به اوج خود میرسد. در این میان، عبدالعظیم حسنی (با نقشآفرینی قدرتمند داریوش ارجمند) که از یاران معتمد و مریدان امام هادی (ع) است، مورد غضب و کینه دستگاه حکومت قرار میگیرد. او با دریافت پیامی سرنوشتساز از سوی مراد خود، ماموریتی خطیر را آغاز میکند: هجرتی طولانی و بیبازگشت از عراق به سمت قلب ایران و شهر باستانی ری.
سکانسهای آغازین این هجرت، با یکی از احساسیترین و درخشانترین لحظات فیلم گره خورده است؛ شبی که عبدالعظیم پس از تولد نوهاش، با همسرش فاطمه (با بازی پروانه معصومی) وداعی تلخ میکند. دیالوگهای رد و بدل شده در این صحنه، عیار قلم میرباقری را نشان میدهد؛ جایی که جبر زمانه و تقدیر گرهخورده با تنهایی و غربت، قهرمان داستان را مجبور به عبور از دلبستگیهایش میکند. در ادامه مسیر، این مسافر خسته اما مصمم، حامل پیامی مهم برای علویان است. او از بیراههها و مسیرهای صعبالعبور میگذرد، با اقوام و نژادهای گوناگون ایرانی روبهرو میشود و در دل تعقیب و گریزهای مدام با گزمههای خلیفه، جلوههایی از پایداری و حقیقت را به جا میگذارد تا سرانجام این ردای هجرت، در خاک ری به آرامش برسد.
«مسافر ری» اثری است که تلاش میکند از قالب خشک یک وقایعنگاری تاریخی فراتر برود و با استفاده از عناصر دراماتیک ژانر بیوگرافی، تماشاگر را با خود همراه کند. نقدهای وارد بر این فیلم عموماً حول محور توانایی کارگردان در حفظ ریتم، شخصیتپردازیهای دوگانه (سیاه و سفید) و کیفیت بصری اثر میچرخد.
بیشک نقطه قوت آثار میرباقری، زبان نمایشی و دیالوگهای آهنگین و پرمغز آن است. در «مسافر ری»، شخصیتها صرفاً تیپهای تاریخی نیستند؛ آنها با کلماتشان مبارزه میکنند. تقابل کلامی و ایدئولوژیک میان قطبهای مثبت داستان و کارگزاران خلافت عباسی (مانند متوکل با بازی شریفینیا)، اتمسفری تئاتری اما جذاب به فیلم بخشیده است. با این حال، برخی منتقدان بر این باورند که فیلم در لحظاتی بیش از حد به کلام وابسته میشود و از زبان تصویر فاصله میگیرد. اما خلق خردهپیرنگهای داستانی و استفاده از شخصیتهای مکمل جذاب مانند ابوعون (جمشید هاشمپور) توانسته است زهر این سنگینی را بگیرد و کشش لازم را برای یک درام دو ساعته فراهم کند.
این اثر فاخر سینمایی با وجود محدودیتهای اکران در زمان خود، از منظر فنی و هنری مورد توجه داوران قرار گرفت. مهمترین دستاوردهای این فیلم در نوزدهمین دوره جشنواره فیلم فجر (سال ۱۳۷۹) عبارتند از:
در نهایت، فیلم «مسافر ری» اثری است که فراتر از یک روایت مذهبی صرف، به واکاوی مفاهیمی چون استقامت، هجرت و تقابل حق و باطل در بستری از تاریخ ملتهب میپردازد. داوود میرباقری با تلفیق مهارت کارگردانی، دیالوگنویسی مسحورکننده و بهرهگیری از گروهی از بازیگران توانمند، تابلویی ماندگار از تاریخ و پیوند آن با فرهنگ ایرانی رسم کرده است. اگرچه سالها از ساخت این اثر میگذرد، اما تماشای آن همچنان برای علاقهمندان به سینمای تاریخی و حماسی، تجربهای ارزشمند و تأملبرانگیز به شمار میرود. شما میتوانید برای دانلود و تماشای آنلاین فیلم مسافر ری با کیفیت عالی، از طریق لینکهای موجود در همین صفحه از سایت پخش فیلم اقدام نمایید.
فعلا کسی نظر نداده !
اولین نفری باش نظرشو راجب این فیلم میگه (: