بهمن و احد برای رهایی از ورشکستگی، دختری بیپناه را در ساختمان پلاسکو پنهان کرده و شبانه دست به سرقتی خطرناک میزنند. اما سرخوشیِ این فرار با طلوع صبح و آتشسوزی مهیب پلاسکو به کابوس تبدیل میشود، چرا که آن دختر همچنان پشت درهای قفلشده در دل شعلهها زندانی است...
گاهی تقلا برای فرار از بنبستهای زندگی، در کسری از ثانیه زیر آوار یک فاجعهی ملی دفن میشود. در شبی که بدهی و فرار، دو دوست (بهرام رادان و محسن کیایی) را به دل خطری بزرگ میکشاند و دختری بیپناه (ماهور الوند) در طبقهای متروکه حبس شده، خورشید با بوی دود و خاکستر طلوع میکند. «چهارراه استانبول» تنها یک درام اجتماعیِ پرالتهاب نیست؛ بلکه روایتی نفسگیر از صبح تلخ ۳۰ دی ۱۳۹۵ است که سرنوشت آدمهایش (با هنرنمایی سحر دولتشاهی) را با واقعیت هولناک فروریختن پلاسکو و شهادت قهرمانانهی آتشنشانان گره میزند.
«چهارراه استانبول» اثری نیست که تنها به یک حادثه تلخ تاریخی بپردازد؛ بلکه بوم نقاشی پرالتهابی است که در آن، خطوط درهمتنیدهی فقر، عشق، طمع و فرار، در نهایت به یک نقطه ختم میشوند: قلب تپندهای که در آتش سوخت. این فیلم با رویکردی جسورانه، درام اجتماعی را با چاشنی دلهره و رگههایی از طنز تلخ در هم میآمیزد تا تماشاگر را در یک تعلیق کشنده تا ثانیههای پایانی روی صندلی میخکوب کند.
مصطفی کیایی در مقام نویسنده، تهیهکننده و کارگردان، این اثر را که در ابتدا قرار بود با نام «پلاسکو» اکران شود، برای نخستین بار در سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآورد. خود کیایی دربارهی این ساختهاش اعتراف میکند که: “فکر میکنم هیجانش از تمام فیلمهایم بیشتر باشد.” و حقیقت نیز همین است؛ او با بهرهگیری از یک تیم بازیگری پرالتهاب و یک فرمول داستانگویی متقاطع، اثری خلق کرده که فراتر از یک سوگنامه، یک تریلر نفسگیر اجتماعی است.
این اثر سینمایی که محصول نوین «کارن فیلم» است، توانست در اکران نوروزی سال ۱۳۹۸، با تکیه بر فرمول موفق زوج هنری بهرام رادان و محسن کیایی، به فروشی بالغ بر ۳ میلیارد تومان دست یابد. چهارراه استانبول با نگاهی کاملاً متفاوت، حادثه تلخ آتشسوزی ساختمان پلاسکو و رشادتهای آتشنشانان را نه به عنوان یک مستند، بلکه به عنوان نقطهی تلاقی سرنوشتِ چند انسانِ مستأصل به تصویر میکشد.
داستان با یک دوندگی بیوقفه برای بقا آغاز میشود. «بهمن» (بهرام رادان) و «احد» (محسن کیایی)، دو جوان آسوپاس هستند که یک تولیدی لباس ورشکسته در قلب ساختمان پلاسکو دارند. آنها نه تنها در کسبوکار زمین خوردهاند، بلکه سایهی سنگین طلبکاران هر لحظه آنها را تهدید میکند. در این میان، عشق و احساسات نیز به کلافی سردرگم تبدیل شده است. احد، دل در گروی دختری به نام «لادن» (ماهور الوند) دارد، اما پدر سنتی و سختگیر لادن (مسعود کرامتی) با این وصلت به شدت مخالف است.
گره کور داستان در یک شب سرد و پرحادثه رقم میخورد. لادن که از آزارهای فیزیکی و خشونت پدر به ستوه آمده، از خانه میگریزد و به تنها پناهگاهش یعنی احد پناه میبرد. احد از سر ناچاری، لادن را در یکی از طبقات متروکهی پلاسکو پنهان کرده و در را از بیرون روی او قفل میکند. از سوی دیگر، زندگی شخصی بهمن نیز در حال فروپاشی است؛ همسرش «فرنگیس» (سحر دولتشاهی) با او به شدت مشکل دارد و دعواهای زناشوییشان به اوج رسیده است.
این بنبست عاطفی و ویرانی کانون خانواده، بیشباهت به فضای ملتهب فیلم خشم و هیاهو نیست؛ اثری که در آن فاش شدن یک رابطه پنهانی و ورود زنی جوان به زندگی یک خواننده مشهور، همسری معلق میان مرگ و زندگی را در مسیر یک جنایت هولناک و بازی خطرناک حقیقت و گناه قرار میدهد.
در دل این شب تاریک، بهمن و احد برای رهایی از این باتلاق مالی، تصمیمی جنونآمیز میگیرند. آنها وارد یک قمارخانهی زیرزمینی میشوند، اما با یک نقشه از پیش تعیین شده، ماشین یکی از قماربازان را به همراه پولهای کلان سرقت کرده و به دل خیابانهای تهران میزنند. همهچیز به نظر موفقیتآمیز میرسد؛ آنها پول را به دست آوردهاند و آمادهی یک شروع دوبارهاند. اما صبح روز پنجشنبه، زمانی که خورشید طلوع میکند، پردهی آخر این تراژدی رقم میخورد: دود غلیظی آسمان تهران را فرا گرفته است. پلاسکو، نماد تجارت تهران، در میان شعلههای آتش میسوزد و لادن، پشت درهای قفلشدهی طبقهی تولیدی، در انتظار مرگ یا معجزه است…
«چهارراه استانبول» در مرجع ارزشگذاری سینمای ایران موفق به کسب نمره قابل قبول ۶.۹ از ۱۰ از سوی مخاطبان شده است. این فیلم به جای آنکه مستقیماً به سراغ حادثه برود، شخصیتها را آجر به آجر در شب قبل از حادثه بنا میکند. این ساختار باعث میشود تا بیننده با کاراکترها همذاتپنداری کرده و در لحظهی وقوع فاجعه، ترسی عمیق و واقعی را تجربه کند.
منتقدان بر این باورند که این فیلم تا حد زیادی وامدار فضاسازی و حالوهوای فیلم قبلی کیایی یعنی «بارکد» است. با این حال، چهارراه استانبول در کنار آثار دیگری چون «خط ویژه» و «عصر یخبندان»، نشان میدهد که مصطفی کیایی استاد استفاده از داستانهای بهظاهر کلیشهای و تبدیل آنها به روایتهایی جذاب و پرکشش است. ریتم تند فیلم که با تدوین استادانه «نیما جعفری جوزانی» همراه شده، اجازه نمیدهد تماشاگر حتی برای لحظهای از جریان داستان جدا شود.
انتخاب بیش از ۲۰ بازیگر مطرح برای یک فیلم، هدایت و بازیگردانی را به شدت دشوار میکند. با این حال، شیمی فوقالعادهی محسن کیایی و بهرام رادان که حالا به امضای آثار کیایی تبدیل شده، در اینجا نیز به خوبی کار میکند. محسن کیایی با خلق شخصیتی که در اوج بحران، کمدی ظریفی را در رفتار خود دارد، زهر و تلخی ماجرا را برای تماشاگر قابل هضم میکند. همچنین نمیتوان از حضور تأثیرگذار «مهدی پاکدل» در قامت یک آتشنشان دلسوز و بازی قدرتمند «مسعود کرامتی» به سادگی عبور کرد.
بر اساس دادهکاویها و نظرسنجیهای انجام شده، چهارراه استانبول اثری است که توانسته رضایت عمومی را جلب کند:
فیلم سینمایی چهارراه استانبول در زمان ساخت و اکران با نکات و افتخارات متعددی همراه بود که در ادامه به مهمترین آنها میپردازیم:
فیلم سینمایی چهارراه استانبول، تنها روایتگر یک داستان خیالی از فرار و بدهکاری نیست؛ بلکه بستری است برای به تصویر کشیدن یکی از تلخترین روزهای تاریخ معاصر تهران. این اثر با بازسازی دقیق روز پنجشنبه ۳۰ دی ۱۳۹۵، لحظات دلهرهآور آتشسوزی و در نهایت فروریختن کامل ساختمان ۵۴ ساله پلاسکو را به رخ میکشد. نقطه اوج و رسالت اصلی این فیلم، ادای دینی محترم، دردناک و دراماتیک به مقام شامخ آتشنشانان قهرمانی است که برای نجات جان هموطنان خود به دل آتش و آوار زدند و با شهادت مظلومانهی خود، نامشان را در حافظه تاریخی این شهر جاودانه کردند.
اگر از علاقهمندان به سینمای پرالتهابِ اجتماعی هستید و از تماشای فیلمهایی که ضرباهنگ تند و درگیرکنندهای دارند لذت میبرید، چهارراه استانبول انتخابی است که نباید آن را از دست بدهید.
آیا شما هم این اثر پرکشش مصطفی کیایی را تماشا کردهاید؟ به نظر شما ترکیب طنز تلخ و تراژدی در دل روایتی از فاجعه پلاسکو تا چه حد موفق عمل کرده است؟ نظرات و نقدهای خود را در مورد سرنوشت شخصیتها و عملکرد بازیگران در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید.
