چهار مأمور فرازمینی در پوشش خانوادهای مهاجر به زمین میآیند تا پیش از صدور فرمان نابودی، عادات عجیب ما انسانها را ارزیابی کنند. همنشینی این بیگانگان با ساکنان یک خانه ویلایی، پرده از تناقضات خندهدار و پیچیدگیهای رفتار بشر برمیدارد.
ورود چهار مأمور از کنفدراسیون راه شیری به یک خانه ویلایی در تهران، قرار بود پیشدرآمدی بر نابودی زمین باشد؛ اما همزیستی با زمینیها تمام معادلات کهکشانی را به هم میریزد. «مسافران» یکی از متفاوتترین کمدیهای فانتزی است که با هنرنمایی حسن معجونی، حمید لولایی و نصرالله رادش، عادات روزمره و ناهنجاریهای آشنای ما را از زاویه دید بیگانگان، به برندهترین و در عین حال خندهدارترین شکل ممکن روایت میکند.
مجموعه تلویزیونی «مسافران»، یکی از تجربههای متمایز صدا و سیمای ایران در اواخر دهه هشتاد است که با دستمایه قرار دادن ایده سفر موجودات فضایی به زمین، پنجرهای تازه رو به کمدی موقعیت باز کرد. این اثر که در سال ۱۳۸۸ از شبکه سه سیما روی آنتن رفت، حاصل همکاری تیمی از نامآشنایان عرصه طنز بود؛ کارگردانی پرانرژی رامبد جوان در کنار قلم خلاقانه برادران قاسمخانی (پیمان و مهراب) و تهیهکنندگی محسن چگینی، ترکیبی را شکل داد که تلاش میکرد فراتر از شوخیهای روزمره، رفتارها و ناهنجاریهای اجتماعی انسانها را زیر ذرهبین ببرد.
این سریال با فاصله گرفتن از کمدیهای آپارتمانی صرف، لحنی فانتزی به خود گرفت. حضور نویسندگانی چون سروش صحت و خشایار الوند در تیم نگارش، باعث شد تا دیالوگها از پختگی خاصی برخوردار شوند. تماشای این اثر، مخاطب را به فضایی میبرد که در آن، بدیهیات زندگی بشری از نگاه موجوداتی غریبه، به چالش کشیده میشود و همین تغییر زاویه دید، پایه و مبنای اصلی جذابیت داستان را میسازد.
داستان از یک نگرانی کیهانی آغاز میشود. کنفدراسیون راه شیری، ساکنان سیاره زمین را خطری بالقوه برای نظم جهان میبیند. برای تصمیمگیری نهایی درباره نابودی یا حفظ این سیاره خاکی، تیمی چهار نفره از مأموران فضایی به زمین اعزام میشوند تا فرهنگ، عادات و پیچیدگیهای رفتار انسانی را بررسی کنند. این گروه در کالبد انسانی و در قالب یک خانواده با هویتی جعلی (مهاجرانی از سوئد) ظاهر میشوند: بهرام (با بازی درخشان حسن معجونی)، ناهید (سحر دولتشاهی)، ستاره (شقایق دهقان) و یک ربات قدیمی انساننما به نام شهاب (نصرالله رادش).
ورود این مسافران ناآشنا به خانه دو برادر با روحیات کاملاً متضاد، یعنی فرید (نویسندهای ایدهآلگرا با بازی رامبد جوان) و فرخ (مردی مادیگرا و عصبی با بازی حمید لولایی)، بستر اصلی اتفاقات داستان را پیریزی میکند. قرار گرفتن کاراکترهایی با دنیاهای کاملاً بیگانه در یک چهاردیواری مشترک همان ایده هوشمندانهای که اسکان اجباری چند خانواده مالباخته را در سریال دیوار به دیوار به موتور محرک کمدی تبدیل کرد، در اینجا نیز موقعیتهای طنز بکری میآفریند.
به زودی، فرید به هویت واقعی مستأجران خود پی میبرد و این راز، او را درگیر ماجراهای بامزه و گاه تأملبرانگیزی میکند. در پایان هر قسمت، بهرام خلاصهای از مشاهدات خود درباره تناقضات رفتاری انسانها را در قالب یک گزارش صوتی به پایگاه فضایی مخابره میکند؛ گزارشهایی که در واقع نقدی ظریف بر کاستیهای فرهنگ عمومی جامعه است.
| بازیگر | نقش |
|---|---|
| رامبد جوان | فرید افروخته |
| حمید لولایی | فرخ افروخته |
| حسن معجونی | بهرام کیهانی |
| سحر دولتشاهی | ناهید |
| شقایق دهقان | ستاره |
| نصرالله رادش | شهاب، ۶۱، ۶۵ |
| مریم شیرازی | نسترن |
| پروین قائممقامی | فرخنده |
| حامد کیازال | فربد افروخته |
| اصغر حیدری | شریفی |
| رضا کریمی | منوچهر |
| نگار پیل آرام | افسر |
| سمیه سنقری | شبنم |
| رضا شفیعیجم | سناتور زورگ |
منتقدان و کارشناسان رسانه، نظرات متفاوتی درباره جایگاه هنری و فنی این مجموعه داشتهاند. اثری که با جسارت به سراغ یک سوژه فانتزی رفت، اما در مسیر تولید با محدودیتها و چالشهای ساختاری متعددی روبهرو بود.
اکثر منتقدان متفقالقولاند که نقطه قوت اصلی «مسافران»، متن قدرتمند آن است. ظرافتهای قلم پیمان قاسمخانی و تیمش در خلق موقعیتهای کمدی مبتنی بر بازی با کلمات و تضادهای فرهنگی، به وضوح دیده میشود. گزارشهای پایانی هر قسمت، که نیازی به خلق موقعیتهای پیچیده نمایشی نداشتند، به عنوان نقطه اوج نویسندگی سریال شناخته میشوند. در این بخشها، نویسندگان با دست بازتری توانستهاند عادات اجتماعی را زیر تیغ نقد ببرند. با این حال، فاصلهای محسوس میان سطح بالای فیلمنامه و کیفیت اجرای آن در قاب تصویر حس میشود.
رامبد جوان با پیشینهای قدرتمند در تئاتر، سبک خاصی از هدایت بازیگران را در این پروژه پیاده کرد. تمرکز او بر کمدیهای فیزیکی و پرتحرک، گاه با لحن مبتنی بر دیالوگِ فیلمنامه همخوانی نداشت. این ناهمگونی در قسمتهای ابتدایی باعث شد برخی شوخیها دیرتر در ذهن مخاطب تهنشین شوند. از سوی دیگر، تولید ۲۰ قسمت ابتدایی پیش از آغاز پخش، ریسک بزرگی بود که امکان دریافت بازخورد مخاطب و روتوش سریع ضعفها را در گامهای نخست از تیم سازنده گرفت.
حضور بازیگران تئاتری مانند حسن معجونی در نقش «بهرام»، یکی از برگهای برنده سریال بود. بازی کنترلشده و لحن بیتفاوت او، تضاد دلپذیری با فضای شلوغ داستان ایجاد کرد و شخصیت او را برای بیننده بسیار باورپذیر ساخت. در مقابل، کاراکتر «شهاب» با بازی نصرالله رادش توانست به سرعت به محبوبترین شخصیت مجموعه تبدیل شود. با این وجود، برخی منتقدان معتقدند نقشهایی چون «ستاره» در سایه تیپسازیهای پیشین شقایق دهقان در آثار دیگر باقی ماند و کاراکترهای زمینی (فرخ و فرید) نیز زمان زیادی برد تا جای خود را در دل تماشاگر باز کنند.
وقتی پای موجودات فضایی به میان میآید، انتظار عمومی به سمت استفاده از جلوههای ویژه میرود. «مسافران» با توجه به استانداردهای زمان تولید و محدودیتهای بودجهای تلویزیون، نتوانست در این بخش فراتر از انتظار ظاهر شود. تمهیدات سادهای مانند پخش صدای موتور ماشین از ربات، اگرچه تلاشهایی برای جبران این کمبود بودند، اما نتوانستند جای خالی تکنیکهای بصری را پر کنند و سریال ناگزیر به یک کمدی موقعیت محدود باقی ماند.
«مسافران» اثری است که با وجود گذشت سالها، همچنان نقدهای اجتماعیاش در قالب گزارشهای فضایی، تازه و قابل تأمل به نظر میرسد. تماشای این سریال، فرصتی است برای خندیدن به رفتارهایی که هر روز با آنها زندگی میکنیم اما کمتر به چرایی آنها فکر کردهایم. اگر دلتنگ یک طنز هوشمندانه و دیالوگهای ظریف هستید، برای دانلود سریال مسافران با لینک مستقیم و بهترین کیفیت میتوانید از بخش دانلود همین صفحه در رسانه پخش فیلم اقدام کنید و از تماشای آنلاین این کمدی متفاوت لذت ببرید.
