در شبی ملتهب و پردلهره، مادری هراسان برای نجات فرزندش از چنگال پدری بیرحم که قصد فروش او را دارد، نوزادش را با التماس به یک یتیمخانه میسپارد. این کودکِ رهاشده که «جواد جوادی» نام میگیرد، در میان دیوارهای سرد پرورشگاه قد میکشد؛ تا اینکه مهر عمیق و آغوش مادرانهی «صدیقه»، نوری از عشق و امید را به دنیای تنهای او میتاباند و سرآغاز داستانی پرفراز و نشیب از بقا، نبوغ و سرنوشت میشود.
چگونه یک نوزاد رهاشده در دل تاریکیِ «خانه خورشید»، از میان فقر و انزوا به قلب استراتژیکترین پروژههای امنیتی و نخبگانی ایران راه یافت؟ سریال «بچه مهندس»، درامی پرفراز و نشیب و شخصیتمحور است که در چهار فصل پرالتهاب، راویِ سرنوشت جوانی به نام «جواد جوادی» میشود. این مجموعه با نقشآفرینیهای تأثیرگذار ثریا قاسمی، روزبه حصاری و یونا تدین، تقابل تماشاییِ نبوغ، عشق و جبر روزگار را به تصویر کشیده و مخاطب را در سفری پرچالش از معصومیتِ یک یتیمخانه تا دلهرهی پیچیدهترین دوراهیهای زندگی همراه میکند.
این اثر تلویزیونی یکی از پروژههای طولانیمدت و پرمخاطب صدا و سیما در سالهای اخیر است که در چهار فصل مجزا روی آنتن شبکه دو سیما رفت. این درام اجتماعی که تهیهکنندگی آن را سعید سعدی بر عهده داشت، در ابتدا برای مناسبت ماه رمضان تدارک دیده نشده بود، اما تصمیمات مدیریتی باعث شد تا پای ثابت شبهای رمضانی تلویزیون شود. فصل اول به قلم سجاد ابوالحسنی جان گرفت و نگارش سه فصل بعدی به حسن وارسته سپرده شد.
تیم کارگردانی این مجموعه نیز دستخوش تغییراتی بود؛ در حالی که علی غفاری با خلق فضایی نوستالژیک و احساسی، سکاندار سه فصل اول بود، در فصل چهارم جای خود را به احمد کاوری داد. این روایت تلاش کرد تا با قصهای چندمقطعی (کودکی، نوجوانی و جوانی)، روند رشد و تکامل یک انسان در مواجهه با بیرحمیهای جامعه را به تصویر بکشد، هدفی که در ابتدا موفقیتآمیز بود اما در ایستگاههای پایانی از نفس افتاد.
داستان این درام پرکشش، روایتی سینمایی و پرالتهاب از سرنوشت پسری است که ناخواسته پا به این جهان میگذارد. در تابستان تبدار ۱۳۶۷، زنی با صورتی کبود و قلبی شکسته، نوزادش را از ترس پدری قمارباز، به پرورشگاهی به نام «خانه خورشید» میسپارد. نوزادی که قرار بود یک هفته بعد به آغوش مادر بازگردد، برای همیشه در آن یتیمخانه میماند و نام «جواد جوادی» روی او گذاشته میشود.
قصه جواد از کودکی تا جوانی، بوم نقاشیِ رنگارنگی از رنجها و امیدهاست. در فصل اول، استعداد خارقالعاده او در تعمیر وسایل اوراقی، لقب «بچه مهندس» را برایش به ارمغان میآورد. او در کنار دوستانش، رسول و مژگان (عشق دوران کودکیاش)، با قوانین خشک مدیر پرورشگاه مبارزه میکند.
در فصل دوم و در اوایل دهه هشتاد، جوادِ نوجوان به دنبال هویت گمشده خویش میگردد و برای رسیدن به مژگان که حالا فرزندخوانده خانوادهای ثروتمند است، درگیر تقابل عشق و شکاف طبقاتی میشود؛ درونمایهای آشنا که روایت مشابه و پرالتهاب آن از برخورد دو دنیای متفاوت را در سریال بیهمگان نیز شاهد بودهایم. با این تفاوت که جواد برای عبور از این فاصله، شرطی سخت را میپذیرد: قبولی در دانشگاهی معتبر.
فصل سوم، اوج بلوغ فکری جواد در دانشگاه امیرکبیر است؛ جایی که او به همراه دوستان شهرستانیاش (مسعود و قاسم) تیمی نخبه تشکیل میدهند، اما درگیر پروژههای حساس امنیتی و چالشهای عاطفی جدیدی میشوند که مسیر مهاجرت او به پورتلند آمریکا را برای همیشه مسدود میکند. در نهایت، فصل چهارم با چاشنی مسائل استراتژیک (مانند ماجرای پهپاد RQ170)، ابتلای جواد به تومور مغزی و ازدواج او با مرضیه (دختر رئیس دانشگاه) پرونده این کاراکتر را میبندد.
| بازیگر | نقش |
|---|---|
| روزبه حصاری | جواد جوادی (جوانی – فصل سوم) |
| محمدرضا رهبری | جواد جوادی (جوانی – فصل چهارم) |
| مانی رحمانی | جواد جوادی (نوجوانی) |
| یونا تدین | جواد جوادی (کودکی) |
| ثریا قاسمی | بیبی گوهر |
| پرویز پورحسینی | بابا اسماعیل |
| بهناز جعفری | منیره (مدیر پرورشگاه) |
| بهاره رهنما | مادر خوانده مژگان |
| فرناز رهنما | تینا (همکار جواد) |
| سیاوش چراغیپور | آقای لاهوتی |
| محمد کاسبی | سرگرد |
| دانیال جعفری | رسول (کودکی) |
| عباس جمشیدیفر | کریم |
| بهنام شرفی | ناصر |
| افشین سنگچاپ | نگهبان |
| برزو ارجمند | قدرت |
| نفیسه روشن | رویا |
آغاز این مجموعه، نویدبخش یک درام شخصیتمحور و استخواندار بود. سریالی که توانست با عبور از کلیشههای رایج، تصویری ملموس از کودکان بیسرپرست ارائه دهد. اما بررسیهای منتقدان نشان میدهد که این اثر به جای تبدیل شدن به یک شاهکار ماندگار، با افت شدید فیلمنامه در فصلهای پایانی، اعتماد مخاطب را خدشهدار کرد و مسیر پرفراز و نشیب خود را با حواشی به پایان رساند.
یکی از جنجالیترین بخشهای داستان طبق گفته ویکی پدیا فارسی این مجموعه، پرداختن به روابط عاطفی در سنین نوجوانی (فصل دوم) بود. نمایش عشق جواد ۱۴ ساله به مژگان ۱۱ ساله، موجی از انتقادات تند را به همراه داشت. با این حال، بسیاری از کارشناسان رسانه و روانشناسان، این رویکرد را یک تابوشکنی مثبت ارزیابی کردند که توانست هیجانات و واقعیتهای انکارناپذیر دوران بلوغ را بدون سانسورهای مخرب، برای خانوادههای ایرانی به تصویر بکشد.
فصل چهارم، دقیقاً همان نقطهای است که شیرازه داستان از هم میپاشد. ترکیب شتابزدگی در تولید، تغییر ناگهانی کارگردان، و ادغام ناشیانه یک ملودرام خانوادگی با یک تریلر جاسوسی-امنیتی (بازپسگیری قطعات پهپاد آمریکایی)، باعث شد تا این فصل از نگاه مخاطبان و منتقدان، بیکیفیتترین بخش این چهارگانه لقب بگیرد. قرار گرفتن این فصل در قعر جدول نظرسنجیهای ماه رمضان، مهر تاییدی بر این سقوط آزاد بود.
پروژهای با این وسعت، هرگز از حواشی در امان نبوده است. در ادامه به مهمترین اتفاقات پیرامون این اثر اشاره میکنیم:
سریال ایرانی بچه مهندس مثالی بارز از آثاری است که شروعی طوفانی دارند، اما به دلیل فقدان یک استراتژی بلندمدت و تزریق مفاهیم شعارزده در فصول پایانی، به ورطه تکرار میافتند. با این وجود، نمیتوان منکر بازیهای درخشان ستارگانی چون ثریا قاسمی، پرویز پورحسینی و معرفی چهرههای مستعدی به تلویزیون ایران شد. این اثر، با تمام ضعفها و قوتهایش، برشی از تلاش برای بقا در جامعهای است که گاهی با نخبگانش نامهربانانه رفتار میکند.
شما درباره سرنوشت جواد جوادی چه فکری میکنید؟ آیا تغییر بازیگر در فصل چهارم به کار ضربه زد؟ هماکنون میتوانید تمامی قسمتهای این سریال پرفراز و نشیب را با بالاترین کیفیت و ترافیک نیمبها از آرشیو اختصاصی پخش فیلم دانلود کرده و نظرات خود را در بخش کامنتها با ما و دیگر سینمادوستان به اشتراک بگذارید.
