در روزهای پرالتهاب دهه بیست خورشیدی، مهربانو پس از بازگشت به ایران، در تضاد با سنتها و جامعهای ناشناخته گرفتار بحرانی هویتی میشود. با این حال، او با کشف حقایق پنهانِ این آدابورسوم، از دل طوفان تعارضات میگذرد و مسیر پرفرازونشیب رسیدن به آرامش را پیدا میکند.
درامی تاریخی که تلاش میکند با وامگیری از الگوهای موفق شبکه نمایش خانگی، راوی مثلثی عاشقانه در سالهای پرالتهاب دهه بیست خورشیدی باشد؛ تقابلی میان سنت و مدرنیته که زیر سایه سنگین کلیشهها و روایتی متزلزل، از رسیدن به قلههای ماندگاری باز میماند.
مجموعه تلویزیونی «از یادها رفته» به کارگردانی بهرام بهرامیان و تهیهکنندگی اکبر تحویلیان، یکی از پروژههای پرهزینه و جاهطلبانه تلویزیون ایران بود که در شبهای ماه رمضان سال ۱۳۹۸ از شبکه یک سیما روی آنتن رفت. این سریال در قالب ۲۵ قسمت ۵۰ دقیقهای، با دستمایه قرار دادن یک برهه حساس تاریخی، سعی در جذب مخاطبانی داشت که پیشتر مسحور عاشقانههای تاریخی شده بودند.
سال ۱۳۱۹ خورشیدی است؛ روزگاری که بوی باروت جنگ جهانی دوم در جهان پیچیده و ایران در تبوتاب تغییرات عمیق اجتماعی، از کشف حجاب تا تضادهای هولناک طبقاتی میسوزد. این التهاب تاریخی و گره خوردن ناخواسته سرنوشت آدمها با گرداب تاریک دسیسههای سیاسی، دقیقاً همان اتمسفری است که پیشتر در سریال آشوب و سرنوشت تلخ خواننده جوان کافههای لالهزار در دهه ۱۳۲۰ نیز شاهد آن بودیم.
در این میان، مهربانو (با بازی هلیا امامی)، دختری که در اتمسفر روشنفکری فرانسه تحصیل کرده، به وطنی بازمیگردد که برایش غریبه و پر از تناقض است. داستان به شکلی سینمایی، مهربانو را در مرکز یک گرداب عاطفی و تاریخی قرار میدهد. از یک سو «مهراد» (با بازی رضا یزدانی)، جوان متمول، بوکسور و متعلق به یک خانواده قدرتمند قجری که درگیر تجارت تریاک هستند، دلباخته اوست. از سوی دیگر، «خسرو» (با بازی حسین یاری)، شخصیتی دوگانه و مرموز که همزمان رگههایی از یک نقاش لطیف و یک خانزاده قدرتطلب را در خود دارد، وارد این معادله پیچیده میشود.
| نام بازیگر | نقش |
|---|---|
| هلیا امامی | مهربانو شکیبا |
| حسین یاری | خسرو مهرگان |
| حبیب دهقاننسب | آتابک |
| میترا حجار | فروغ (خواهر مهرداد) |
| کامران تفتی | نادر |
| سیما تیرانداز | فریده |
| مهدی سلوکی | بهروز |
| بیتا فرهی | شکوه (مادر مهرداد) |
| رضا یزدانی | مهرداد مستوفی |
| رسول نجفیان | پرویز شکیبا (پدر مهربانو) |
| پوریا پورسرخ | فتاح |
| سحرا اسداللهی | معصومه ابوالصدق |
| لیلا بلوکات | قمر مهرگان |
| علیرام نورایی | محرم |
اثری که میخواست یک حماسه عاشقانه-تاریخی ماندگار در دهه ۲۰ شمسی باشد، اما در دام ضعفهای عمیق فیلمنامه و شخصیتپردازیهای متناقض گرفتار شد. بررسی موشکافانه رسانه «پخش فیلم» بر این درام تلویزیونی و تطبیق آن با شناسنامه و اطلاعات منتشرشده در ویکیپدیا، نشان میدهد که تقلید ظاهری از شاهکارها، هرگز نمیتواند جای اصالت را بگیرد.
بزرگترین پاشنه آشیل «از یادها رفته»، تلاش تحمیلی نویسندگان برای قهرمانسازی است. جسارت و آوانگارد بودن شخصیت «مهربانو» هرگز در کنشهای دراماتیک او دیده نمیشود؛ بلکه صرفاً از طریق دیالوگهای اغراقآمیز سایر کاراکترها به مخاطب حقنه میشود.
نویسندگان سریال در خلق اتمسفر تاریخی، دچار اشتباهات فاحش پژوهشی شدهاند. داستان در سال ۱۳۱۹ میگذرد، دورانی که کشت و مصرف تریاک در ایران قانوناً آزاد بود و این ماده به عنوان یکی از اقلام مهم صادراتی شناخته میشد؛ اما سریال آن را به عنوان یک توطئه پنهان دولتی برای سرکوب مردم به تصویر میکشد!
طراحی چهرهپردازی در آثار تاریخی نقش حیاتی دارد، اما در اینجا استفاده از پروتزهای دندانی اغراقشده برای چندین کاراکتر، نه تنها به زیباییشناسی اثر کمک نکرده، بلکه بیان و ادای کلمات توسط بازیگران را به شدت مخدوش کرده است.
سریال «از یادها رفته» مصداق بارز اثری است که پتانسیلهای بصری و امکانات تولیدی بالایی داشت، اما نتوانست به درک درستی از تاریخ و درام برسد. اثری که قصد داشت با پیوند زدن یک ملودرام عاشقانه به التهابات سیاسی دهه بیست، مخاطب را مسحور کند، اما به دلیل فیلمنامهای سست، منطق روایی پر ایراد و شخصیتهایی که هرگز قوام نیافتند، در حد یک تجربه بصریِ نهچندان ماندگار باقی ماند.
