«ناهید، زنی در میانه یک قمار نابرابر؛ او برای حفظ حضانت تنها پسرش، ناچار به پنهان کردن عشقی است که میتواند به قیمت فروپاشی دنیای کوچکشان تمام شود. در شهری که سایه گذشته بر سر حال سنگینی میکند، یک پنهانکاری عاشقانه، ناهید را بر لبه تیغ انتخابی دشوار قرار میدهد: مادری یا دلدادگی؟»
تصور کنید حقِ نفس کشیدن دارید، اما به شرطی که دیگر هرگز عاشق نشوید! این برزخِ زندگی «ناهید» در هوای شرجیِ انزلی است؛ زنی که برای حفظِ حضانت تنها پسرش، باید میانِ غریزه «مادری» و حقِ «زن بودن» یکی را قربانی کند. وقتی قانون راه را میبندد و جامعه قضاوت میکند، آیا پنهانکاری گناه است یا تنها سنگرِ باقیمانده برای بقا؟
سینمای اجتماعی ایران همواره بستری برای روایت داستانهای پرچالش بوده است، اما فیلم «ناهید» ساختهی تحسینشدهی آیدا پناهنده، با فاصله گرفتن از کلیشههای رایج و انتخاب اتمسفری متفاوت، جایگاهی ویژه مییابد. این اثر که در سال ۱۳۹۳ به تهیهکنندگی بیژن امکانیان و با قلم مشترک پناهنده و ارسلان امیری خلق شد، توانست در جشنوارههای معتبر جهانی از جمله کن (Cannes) خوش بپردیزد و جایزه ارزشمند «نوعی نگاه» را از آن خود کند.
حضور موفق در بیش از سی فستیوال بینالمللی و اکران گسترده در فرانسه، اسپانیا و یونان، گواهی بر زبان جهانی این درام بومی است. اگر به دنبال تماشای اثری هستید که لایههای پنهان حضانت، عشق و استیصال زنانه را با ظرافت به تصویر میکشد، ناهید گزینهای درخشان است. این فیلم در کنار آثاری همچون فیلم رگ خواب، از پیشروترین نمونههای سینمای ایران در روایت فروپاشی و بازسازی دنیای زنانه پس از جدایی محسوب میشود.»
داستان در شهرکی ساحلی و در فضایی همیشه ابری روایت میشود. ناهید (با بازی ساره بیات)، زنی جوان و رنجکشیده است که پس از جدایی از همسر معتادش، احمد، با سختی فراوان و از طریق تایپ پایاننامهها روزگار میگذراند. او در یک توافق شکننده با همسر سابقش، توانسته حضانت پسر خردسالش، امیررضا، را به شرطی عجیب به دست آورد: «عدم ازدواج مجدد».
اما سرنوشت بازی دیگری دارد؛ ناهید دلباخته مردی متمول و موقر به نام مسعود (با بازی نوید محمدزاده) شده است. مسعود خواهان ازدواج رسمی است، اما ناهید وحشتزده از کابوس از دست دادن فرزند، پیشنهاد او را رد میکند و به راهکارهای پنهانی و موقت پناه میبرد. این آغازگر مسیری پر از دروغ و پنهانکاری است که زندگی همه شخصیتها را تحت تأثیر قرار میدهد.
| بازیگر | نقش |
|---|---|
| ساره بیات | ناهید |
| پژمان بازغی | مسعود |
| نوید محمدزاده | احمد |
| پوریا رحیمی سام | ناصر |
| فریده دریامج | همسر فضلی |
| نسرین بابایی | لیلا |
| میلاد شاه حسینی | مجتبی |
| میلاد حسینپور | امیررضا |
| عنوان | مشخصات |
|---|---|
| نویسنده و کارگردان | آیدا پناهنده |
| تهیهکننده | بیژن امکانیان |
| موسیقی | مجید پوستی |
| فیلمبردار | مرتضی قیدی |
| تدوینگر | ارسلان امیری |
| شرکتهای تولید | مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی |
| توزیعکننده | نیکان فیلم |
| تاریخهای انتشار | ۲۷ آبان ۱۳۹۴ |
| مدت زمان | ۱۰۵ دقیقه |
| کشور | ایران |
| زبان | فارسی |
| فروش گیشه | ۳۷۸٬۱۷۹٬۳۰۰ تومان |
در نگاه نخست، شاید این ساخته آیدا پناهنده تداعیکننده یک مثلث عشقی تکراری باشد: زنی میان شوهر سابقِ بیمسئولیت و عاشقِ جدیدِ حامی. اما هنر آیدا پناهنده و ارسلان امیری در این است که از دلِ این پیرنگ آشنا، درامی پیچیده و روانشناختی بیرون کشیدهاند. فیلمساز با هوشمندی، ساختار روایی ساده را به بستری برای کالبدشکافی دقیق روابط انسانی و فشارهای اجتماعی تبدیل کرده است. این فیلم نه تنها یک داستان عاشقانه، بلکه مطالعهای عمیق بر روی مفهوم «بقا» در جامعهای سنتی است.
نمیتوان «ناهید» را دید و به یاد شاهکار اصغر فرهادی، «جدایی نادر از سیمین» نیفتاد. انتخاب ساره بیات به عنوان بازیگر نقش اصلی، این ارجاع سینمایی را پررنگتر میکند. با این حال، پناهنده دست به یک «واسازی» خلاقانه زده است. اگر در فیلم فرهادی، ساره بیات قربانی و منفعل بود، در اینجا او زنی است که با وجود تمام محدودیتها، تصمیم میگیرد، اشتباه میکند و کنشگر است. فیلمساز با تغییر زاویه دید از مردانه به زنانه و انتقال لوکیشن از تهران شلوغ به شمالِ مهآلود، روایتی تازه از دروغ و پنهانکاری ارائه میدهد که در آن زن، نه صرفاً یک قربانی، بلکه موتور محرک درام است.
یکی از نقاط قوت فیلمنامه، پرهیز از دوقطبیسازی کلاسیک است. دو مردِ زندگی ناهید، احمد و مسعود، هیچکدام دیو یا فرشته نیستند:
این تضادها و شباهتهای ظریف (مانند عشق هر دو به فرزندانشان و تنهایی عاطفیشان)، عمقمیدان شخصیتها را افزایش داده است.
محور مرکزی این درام ، مفهوم «دروغ» است. برخلاف نامش (آناهیتا، ایزدبانوی پاکی)، ناهید مدام در حال دروغ گفتن است. اما فیلمساز ما را به قضاوت اخلاقی دعوت نمیکند؛ بلکه نشان میدهد چگونه ساختارهای صلب اجتماعی و قوانین سختگیرانه حضانت، یک مادر را مجبور میکند برای حفظ فرزندش، صداقت را قربانی کند. دروغهای ناهید نه از سر شرارت، بلکه مکانیسم دفاعی او در برابر جهانی مردسالار است که میخواهد همه چیز (هم عشق و هم فرزند) را از او بگیرد.
زبان بصری فیلم سرشار از نشانهگذاریهای هوشمندانه است:
این اثر تجربهای «راحت» نیست و فضایی خفهکننده دارد که ناهید را در برزخ انتخاب میان عشق و حضانت فرزندش گرفتار میکند. اگرچه شخصیتپردازی مردان کمی کلیشهای است، اما بازیهای طبیعی و نگاه ظریف کارگردان، فشارهای همهجانبه را بهخوبی منتقل میکند. فیلم فراتر از یک درام بومی، تأملی جهانشمول بر بنبستهای انسانی است.
فیلم با روایتی قدرتمند، ادامهدهنده مسیر آثاری چون «جدایی نادر از سیمین» و «گت: محاکمه ویویان امسالم» است و قوانین حضانت را به چالش میکشد. بازی درخشان ساره بیات یادآور توانایی او در «جدایی» است و در کنار کارگردانی پخته آیدا پناهنده و فیلمبرداری سرد و زمستانی، اتمسفری واقعگرایانه و تاثیرگذار خلق کرده است.
در دورانی که نگاه عمیق به مسائل زنان کمیاب است، «ناهید» همچون جواهری مدرن، تصویری صادقانه و بیپرده از ترسها و مبارزات درونی یک زن در ایران معاصر ارائه میدهد. این اثر بهجای شعار دادن، بر واکاوی احساسات متمرکز است و به دلیل همین نگاه انسانی و منطبق بر واقعیت، ارزش بارها دیده شدن را دارد.
این اثر از همان نخستین نمایشهای بینالمللی خود، با استقبال منتقدان و جشنوارههای معتبر روبهرو شد. این اثر بهواسطه نگاه انسانی، روایت اجتماعی دقیق و کارگردانی حسابشده، توانست در چندین جشنواره مهم جهانی جوایز شاخصی را از آن خود کند و جایگاه سینمای اجتماعی ایران را پررنگتر نشان دهد.
این سینمایی ایرانی فراتر از یک ملودرام معمولی، آینهای تمامنما از تلاش زنی است که نمیخواهد در چهارچوبهای تحمیلی محبوس بماند. بازیهای درخشان ساره بیات و نوید محمدزاده در کنار کارگردانیِ پختهی آیدا پناهنده، اثری خلق کرده که ریتم تند و پایانبندیِ واقعگرایانهاش، شما را تا مدتها درگیر خواهد کرد.
پیشنهاد میکنیم فرصت تماشای این درام تحسینشده را از دست ندهید. شما میتوانید همین حالا برای تماشا آنلاین یا دانلود فیلم ناهید با لینک مستقیم و ترافیک نیمبها، از سایت پخش فیلم بهره بگیرید، ما بهترین کیفیت را برای شما تدارک دیدهایم.
